Ý nghĩa Phật đản

Ý NGHĨA PHẬT ĐẢN 2553  (2009) 

* Thượng tọa Thích Bảo Nghiêm

Phó chủ tịch Hội đồng trị sự Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam.

Trưởng Ban Hoằng pháp Trung ương

Hơn 26 thế kỷ trôi qua nhưng nhân loại vẫn còn nhớ hình bóng của một vị Phật đản sinh, khi Ngài cất lên tiếng rống sư tử làm chấn động mười phương với câu nói “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn” tại vườn Lâm Tỳ Ni. Ngài chào đời như ánh bình minh rực rỡ, như Đóa đàm ưu bừng nở, gió nhạc êm đềm, chim hót líu lo, núi tu di cúi đầu đón mừng bậc Thầy nhân thiên ba cõi. Ngài hướng về phia Bắc, ung dung đi trên bảy đóa sen vàng, một tay chỉ trời, một tay chỉ đất làm chấn động cả vũ trụ càng khôn. Như vậy, lần đầu tiên trong nhân loại, tin mừng thật sự đã đến với nhân thiên.

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni xuất thân từ dòng dõi Sakya (Thích Ca) con vua Tịnh Phạn nổi tiếng là người hiền đức, Bản thân ngài là một vị hoàng tử văn võ song toàn, sức khỏe phi thường, tướng hảo trang nghiêm không ai sánh bằng, nên được vua cha, quần thần và toàn dân yêu quý. Tuy nhiên, dù có những khả năng phi thường như thế, được kính trọng tuyêt đối và chìu chuộng hết mực nhưng Ngài không bao giờ tự mãn với tài năng, uy quyền hay những thứ cao sang. Trái lại, tiền tài, danh vọng, sắc đẹp, yến tiệc – những điều mọi người đều ham muốn – thì với ngài, chúng chỉ là những sợi dây xiềng xích trói buộc con người trong đêm trường tăm tối và trôi lăn mãi trong vòng sinh tử. Ngài thấy rõ: vật chất xa hoa hay tài sản, của cải của con người ở cõi ta bà chỉ là giả tạm, khi mãn duyên phàm cũng chỉ là một nắm tay không. Từ đó, Ngài đã quyết chí xuất gia tìm con đường giải thoát cứu khổ nhân loại. Bằng tất cả  nghị lực sẳn có, ngài dấn thân vào cuộc đời  mong tìm ra con đường sống an bình vĩnh cửu cho chính mình và cho tất cả chúng sinh. 

          “Ở ngay giữa chốn nhân sinh

Mặc người tham ái nếu mình thảnh thơi

Sống không dục vọng như người

Thật là sung sướng, cuộc đời thêm hương”

Pháp cú 199

Tri qua bao năm tháng gian khổ tầm sư học đạo với các nhà tiên tri nổi tiếng, Ngài nhận thấy hiểu biết của họ cũng chỉ hạn hẹp trong vòng khổ đau, sinh tử của loài người. Vì thế, Ngài đã nỗ lực tìm một cuộc sống vượt ra ngoài tầm chi phối bởi qui luật vô thường. Sau 5 năm tầm sư học đạo, sáu năm khổ hạnh chốn rừng già, 49 ngày đêm thiền định dưới cội cây Bồ Đề, Ngài liền giác ngộ chứng được tam minh gồm: Túc mạng minh, Thiên nhãn minh và lậu tận minh cùng Lục thông quảng đại.

Tam minh và lục thông không phải là cái gì bí hiểm khó hiểu khó tin, mà đó là tiềm năng vốn có của con người. Nếu ai biết thực tập và hành trì đúng pháp trong cuộc sống hiện tại thì sẽ đạt được khả năng siêu viêu việt ấy, bởi Phật tính luôn sẳn có trong lòng của mỗi chúng ta, chỉ vì ta chưa biết khám phá và khai thác mà thôi. Nguyên nhân là bởi con người có quá nhiều tham vọng và sân si, làm mất bản tính sáng suốt và năng lực đặc biệt của chính mình. Theo lời Phật dạy, chúng ta dùng thiền định để diệt trừ tham, sân, si thì tâm thức từ đây  mới lắng yên và mở mang trí tuệ, mới thấy được chính ta là vị cứu tinh của ta, chính ta là vị bảo hộ của ta. Đức Phật cũng khẳng định, mọi người đều có đủ điều kiện để đạt đến sự chứng đắc và trí tuệ sáng suốt giống như Ngài. Và chính Ngài là người đầu tiên của nhân loại chứng minh được khả năng lớn lao ấy.

Tự mình là vị cứu tinh

Tự mình nương tựa vào mình tốt thay

Nào ai cứu được mình đây

Tự mình điều phục hàng ngày cho chuyên

Như thành điểm tựa khó tìm.

Pháp cú 160

Với khả năng sau khi chứng ngộ, suốt 49 năm thuyết pháp truyền bá tư tưởng Phật giáo, Đức Phật sẳn sàng giúp đỡ bất cứ ai có nhân duyên với Phật đạo và khai thác tài năng tiềm ẩn của chính họ để nâng cao đức hạnh và trí tuệ Bát nhã. Ngài cũng đã thể nghiệm trọn vẹn tinh hoa của trí tuệ trong suốt cuộc hành trình giáo hóa độ sinh. Không những giúp cho mọi người thân tâm an lạc mà còn giúp họ chặt đứt được tham, sân, si và đoạn trừ phiền não nhiễm ô.

Đức Phật là một nhà giáo dục đại tài. Những lời Ngài dạy không dành riêng cho một hạng người nào mà cho tất cả mọi người, tất cả chúng sinh trên cõi thế gian. Những ai nỗ lực thực hành theo lời chỉ dạy ấy chắc chắn sẽ gặt hái được nhiều kết quả tốt đẹp.

          Ngày Phật đản – ngày đại lễ quan trọng nhất cho hàng Phật tử trên khắp hành tinh này hướng về tưởng niệm và đền đáp lại công ơn to lớn và quý báu của đức Từ Phụ, chúng ta hãy thành kính dâng lên năm phần hương giới – định – tuệ – giải thoát – giải thoát tri kiến để cúng dường Ngài, nguyện đời đời, kiếp kiếp gieo bồ đề quyến thuộc cùng Ngài và cố gắng thực hành giáo pháp mà ngài đã truyền đạt từ bấy lâu nay. Với những ai là Phật tử, dù tại gia hay xuất gia hãy siêng năng thực hành hạnh bố thí, trì giới, tham thiền, hướng tâm đến trí tuệ giải thoát như lời Phật dạy:

Dầu lợi người bao nhiêu

Chớ quên phần tự lợi

Nhờ thắng trí tự lợi

Hãy chuyên tâm lợi mình

Pháp cú 166

Điều quan trọng trong thực tế là chúng ta cần có chính kiến tin tưởng và biết rõ nghiệp quả làm phúc thì hưởng phúc, làm ác chịu khổ, tà kiến cần được loại trừ. Suốt 49 năm tuyên thuyết, Ngài luôn khuyên chúng ta tự mình thắp đuốc lên mà đi để đến được bờ giác ngộ.

Ngày nay, người đương thời đều tôn vinh Đức Phật Thích Ca Mâu Ni là đấng siêu phàm, xuất chúng, nhưng Ngài luôn khẳng định rằng mình chỉ là một con người đã tìm thấy được nguyên nhân tạo nên đau khổ và hạnh phúc của muôn loài. Chính vì thế, Đức Phật đã chỉ dạy cho con người con đường tiến lên một cuộc sống chân, thiện, mỹ vĩnh hằng, bất biến, rời xa được vòng sinh tử luân hồi từ lục đạo khổ đau. Còn Ngài lại chỉ luôn coi mình là một vị đại đạo sư, người chỉ ra con đường đúng đắn để đưa chúng sinh ở cõi nhân gian đến thế giới an lành vĩnh cửu.

Kỷ niệm Phật đản Phật lịch 2553 tưởng nhớ đến Đức Từ phụ – bậc khai đạo, chúng ta hãy an trú và tạo điều kiện an lành cho tâm Phật của mỗi người được Đản sinh. Nghĩa là chúng ta cần phải đi theo Bát chánh đạo, chuyển vận con đường thoát khổ để tự đem lại hạnh phúc cho mình và cho người như ngài đã dạy:

Thuận tu chánh đạo cao vời

Bao nhiêu khổ não tức thời tiêu tan

Sau khi chứng ngộ đạo vàng

Biết phương cách diệt muôn vàn chông gai

Diệt bao chướng nghiệp hại người

Đó là ta dạy các ngươi con đường.

Pháp cú 275

Khi thực sự có thực hành Phật pháp thì không những chúng ta đạt nhiều an lạc mà còn làm cho giáo pháp được truyền bá lâu dài. Có như vậy, chúng ta mới xứng danh là những người con Phật.

Nếu tất cả những ai biết ứng dụng lời dạy của Ngài  thể nghiệm trong cuộc sống đời thường chắn chắn đều học được rất nhiều, tịnh hóa được bản tâm và giúp đỡ mọi người cùng thăng hoa trên bước đường tu. Pháp bảo của Đức Phật vẫn mãi mãi hiện hữu trong lòng của mỗi chúng ta. Mỗi khi thực hành  pháp bảo có chính niệm thành tựu được tâm bình yên, trong sạch là chúng ta đang sống với tỉnh thức, với ý niệm giải thoát.

Một lần nữa, nhân mùa Phật đản Phật lịch 2553 cầu mong tất cả Tăng Ni, Phật tử đều ứng dụng đúng tinh thần Phật dạy để đạt được khả năng siêu việt, không còn bị khổ đau chi phối và giúp cho người khác cũng được an vui, lợi lạc trong chính pháp./.

Cập nhật ( 20/05/2009 )