Vai trò của thiền sư Vạn Hạnh trong việc thiết lập và xây dựng triều Lý

23/06/2008

VAI TRÒ CỦA THIỀN SƯ VẠN HẠNH TRONG VIỆC THIẾT LẬP VÀ XÂY DỰNG TRIỀU LÝ           

  Nếp sống muôn đời của tổ tông”
Cách đây hơn 2500 năm tại xứ Ấn Độ đã thị hiện một bậc đại giác ngộ là vị khai sáng ra đạo Phật ngày nay, được tôn xưng là Thích Ca Mâu Ni Phật và nhờ vào công tuyên dương hoằng truyền tạng pháp của vua Asoka mà Phật giáo được biết đến trên khắp thế giới trong đó có Việt Nam.

Như chúng ta đã biết, đạo Phật du nhập vào Việt Nam với tinh thần nhập thế đến đỉnh cao trào và mạnh mẽ nhất, Phật giáo thực thụ đi vào lòng dân tộc là vào thời đại Lý – Trần và thời cận đại. Bấy giờ, đạo Phật và dân tộc Việt 豈三代之數君徇于己私，妄自遷徙。
以其圖大宅中，為億万世子孫之計，
上謹天命，下因民志，苟有便輒改。
故國祚延長，風俗富阜。
而丁黎二家，乃徇己私，
忽天命，罔蹈商周之跡，
常安厥邑于茲，致世代弗長，
算數短促，百姓耗損，万物失宜。
朕甚痛之，不得不徙。
況高王故都大羅城，宅天地區域之中，得龍蟠虎踞之勢。
正南北東西之位，便江山向背之宜。
其地廣而坦平，厥土高而爽塏。
民居蔑昏墊之困，万物極繁阜之丰。
遍覽越邦，斯為勝地。
誠四方輻輳之要會，為万世帝王之上都。
朕欲因此地利以定厥居，卿等如何。

PHIÊN ÂM : Thiên đô chiếu

Tích Thương gia chí Bàn Canh ngũ thiên, Chu thất đãi Thành Vương tam tỉ.
Khởi Tam Đại chi sổ quân tuẫn vu kỷ tư, vọng tự thiên tỉ.
Dĩ kỳ đồ đại trạch trung, vi ức vạn thế tử tôn chi kế;
Thượng cẩn thiên mệnh, hạ nhân dân chí, cẩu hữu tiện triếp cải.
Cố quốc tộ diên trường, phong tục phú phụ.
Nhi Đinh Lê nhị gia, nãi tuẫn kỷ tư,
Hốt thiên mệnh, võng đạo Thương Chu chi tích,
Thường an quyết ấp vu tư, trí thế đại phất trường,
Toán số đoản xúc, bách tính hao tổn, vạn vật thất nghi.
Trẫm thậm thống chi, bất đắc bất tỉ.
Huống Cao Vương cố đô Đại La thành, trạch thiên địa khu vực chi trung; đắc long bàn hổ cứ chi thế.
Chính Nam Bắc Đông Tây chi vị; tiện giang sơn hướng bội chi nghi.
Kỳ địa quảng nhi thản bình, quyết thổ cao nhi sảng khải.
Dân cư miệt hôn điếm chi khốn; vạn vật cực phồn phụ chi phong.
Biến lãm Việt bang, tư vi thắng địa.
Thành tứ phương bức thấu chi yếu hội; vi vạn thế đế vương chi thượng đô.
Trẫm dục nhân thử địa lợi dĩ định quyết cư, khanh đẳng như hà?

DỊCH : Chiếu dời đô

Xưa nhà Thương đến đời Bàn Canh năm lần dời đô, nhà Chu đến đời Thành Vương ba lần dời đô,
Há phải các vua thời Tam Đại ấy theo ý riêng tự tiện di dời.
Làm như thế cốt để mưu nghiệp lớn, chọn ở chỗ giữa, làm kế cho con cháu muôn vạn đời,
Trên kính mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu có chỗ tiện thì dời đổi,
Cho nên vận nước lâu dài, phong tục giàu thịnh.
Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng,
Coi thường mệnh trời, không noi theo việc cũ Thương Chu,
Cứ chịu yên đóng đô nơi đây, đến nỗi thế đại không dài,
Vận số ngắn ngủi, trăm họ tổn hao, muôn vật không hợp.
Trẫm rất đau đớn, không thể không dời.
Huống chi thành Đại La, đô cũ của Cao Vương, ở giữa khu vực trời đất, được thế rồng cuộn hổ ngồi,
Chính giữa nam bắc đông tây, tiện nghi núi sông sau trước.
Vùng này mặt đất rộng mà bằng phẳng, thế đất cao mà sáng sủa,
Dân cư không khổ thấp trũng tối tăm, muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh.
Xem khắp nước Việt đó là nơi thắng địa,
Thực là chỗ tụ hội quan yếu của bốn phương, đúng là nơi thượng đô kinh sư mãi muôn đời.
Trẫm muốn nhân địa lợi ấy mà định nơi ở, các khanh nghĩ thế nào?

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Cao Huy Duy (hiệu đính), Đào Duy Anh (thực hiện), Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, nxb Văn Hóa – Thông Tin

2. Ngài Mật Thể, Việt Nam Sử Lược, nxb Tôn Gíao, năm 2004.

3. Nguyễn Lang, Việt Nam Phật Giáo Sử Lược, nxb Văn Học, Cty Phát Hành Hà

Nội, năm 1992.

4. Nguyễn Đăng Thục, Phật Giáo Việt Nam,  Mặt Đất xb. 1974

5. Thích Mãn Giác, Vạn Hạnh Kẻ Đi Qua Cầu Lịch Sử, nxb Tôn Giáo, năm 2003.

6. Trần Trọng Kim, Việt Nam Sử Lược, nxb Tổng Hợp TP. Hồ Chí Minh.

7. Lê Mạnh Thát Lịch Sử Phật Giáo Việt Nam, nxb TP. Hồ Chí Minh. Năm 2002.

8. Lê văn Siêu, Ngài Vạn Hạnh và ý thức tự chủ của dân tộc – tư tưởng, số 6, 7 –

Viện Đại học Vạn Hạnh, 1972.

9. Minh Chi, Tính Chất Thống Nhất Của Phật Giáo Dưới Thời Lý – Trần, Học Viện Phật Giáo Việt Nam, 2001.

10. Đào Duy Anh, Việt Nam Văn Hóa Sử Cương, nxb TP. Hồ Chí Minh, 1992

11. Thích Thanh Từ, Thiền Sư Việt Nam, Thành Hội Phật Giáo TP. Hồ Chí Minh, 1992.

12. Trần Ngọc Thêm, Cơ Sở Văn Hóa Việt Nam, nxb Giáo Dục, 1998.

13. Hoàng Thiệu Khang, Tuổi Trẻ Thẩm Mỹ, nxb Trẻ, 1987.

14. Đặng Thai Mai, Mấy Điều Tâm Đắc Về Một Thời Đại Văn Học, nxb Khoa Học Xã Hội, Hà Nội, 1977.

15. Nguyễn Khắc Thuần, Đại Cương Lịch Sử Văn Hóa Việt Nam, nxb Giáo Dục, TP. Hồ Chí Minh, 2002.

16. Nguyễn Khắc Thuần, Nước Đại Việt Thời Lý – Trần, nxb Thanh Niên, 2002.

17. Các Tạp chí, Nguyệt San, Báo Giác Ngộ…

Thích nữ Diệu Thuận

Cập nhật ( 12/07/2008 )