Bạc Liêu: Nghi thức hạ thuỷ ghe Ngo trong lễ Ok om bok

Tại Bạc Liêu nói riêng và Đồng bằng sông Cửu Long nói chung, đối với đồng bào Khmer, chiếc ghe Ngo đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống vật chất lẫn tinh thần, vì vậy chiếc ghe Ngo thường được đặt ở chùa và bảo quản rất cẩn thận, mỗi năm ghe ngo chỉ hạ thuỷ một lần trong lễ Ok om bok. Do chiếm vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần, nên khi ghe Ngo được đóng xong hoặc trước lúc đưa đi tranh tài ở ngày hội, các bổn sóc và chùa Khmer luôn tổ chức lễ cúng đầu ghe (đồng bào Khmer gọi là Pithi Sene Kbal Tuok) để hạ thủy ghe Ngo.

Thông thường lễ hạ ghe Ngo được bắt đầu vào buổi sáng sớm, thời điểm và ngày giờ hạ thủy ghe Ngo được mỗi bổn sóc quy định riêng, hợp với phong thủy, vật thờ của phum sóc ấy. Mỗi chiếc ghe Ngo có biểu tượng riêng theo quan niệm của từng phum sóc.

Các vật lễ được đặt trang trọng trên một chiếc bàn cao trước mũi ghe ngo. Ở đầu ghe, giữa ghe và mũi ghe đều có chỗ đặt mâm bánh, trái cây, đầu heo, gà, vịt. Ở đây, trước khi tiến hành lễ cúng đầu ghe ngo, bổn sóc thường cho đội nhạc cụ truyền thống mở màn bằng bài thỉnh nhạc và dạo nhạc. Sau đó, các vị cao niên và ban quản trị chùa cùng nhau cúng tế các thần linh đến phù hộ cho đội ghe ngo. Các vị sư cũng chúc phúc cho các tay bơi.

Sau kết thúc lời kêu gọi vị thần bảo hộ, vị sư trụ trì chùa cũng đến tụng kinh chúc phúc, rải nước lành cho các tay bơi, cầu sự bình an và tăng thêm sức mạnh, tạo niềm tin trước khi ra thi đấu. Mỗi buổi lễ hạ thủy ghe Ngo thường kéo dài từ một đến hai tiếng …. Khi sư chúc phúc xong, tiếng trống, nhạc ngũ âm đồng loạt nổi lên và tất cả cùng nhau tiếp sức di chuyển từng chiếc ghe Ngo ra bờ kênh để hạ xuống nước.

Lễ hạ thuỷ ghe Ngo có vai trò đặc biệt quan trọng, thể hiện niềm tin về ý nghĩa quyết định sự thành bại của ghe Ngo trong những cuộc đua, là nét riêng trong văn hoá tâm linh và góp phần hình thành bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Khmer.

Cộng tác viên: Trương Hữu Minh